Türkiye'de Yabancı İşçilerin Hakları

Temel ilke - Türk İş Kanunu'na göre eşit muamele

Türk iş kanunu, 4857 sayılı Kanun (İş Kanunu) ve 5510 sayılı Kanun (Sosyal Güvenlik & Genel Sağlık Sigortası) esasına dayanmaktadır. Bu yasalar Türkiye'de istihdam edilen tüm işçilere, milliyetine bakılmaksızın uygulanır. Geçerli bir çalışma iznine sahip olduğunuzda ve istihdam edildiğinizde, aynı işi yapan bir Türk vatandaşı ile aynı haklara sahip olursunuz.

Bu bir iyilik değildir. Bu yasal standarttır.

Asgari ücret & zamanında ödeme

• Asgari ücret - Türkiye'de her yıl güncellenen ulusal bir asgari ücret bulunmaktadır. Nitelikli işlerde çalışan yabancı işçilere bu asgari ücretin en az 1.5 katı ödenmelidir; bazı pozisyonlar daha yüksek katlar gerektirebilir.
• Türk Lirası ile ödeme - ücretler TRY cinsinden, bir Türk banka hesabı aracılığıyla ödenmektedir. Sadece nakit ödeme bir ihlaldir.
• Aylık ödeme - maaş, çalışma ayını takip eden ayın sonuna kadar, en geç ödenmelidir. Çoğu işveren ay ortasında ödeme yapar.
• Maaş bordrosu - brüt, kesintiler ve net gösteren aylık bir maaş bordrosuna hakkınız vardır. Bunları saklayın.
• Sözleşme dışında kesinti yok - işvereniniz, "idari ücretler", "konut" (konut ayrı olarak kararlaştırılmışsa) veya benzeri nedenlerle maaşınızdan rastgele miktarlar kesemez. Sadece yasal kesintiler (SGK, vergi, damga) uygulanır.

Çalışma saatleri & fazla mesai

• Haftalık saatler - haftada 45 saat yasal standarttır. Toplam 45 saati aşmadığı sürece günler arasında eşit dağıtılabilir.
• Günlük maksimum - 11 saat, molalarla birlikte; belirli sektörler için istisnalar vardır.
• Mola süreleri - 4 saatlik vardiyalar için en az 15 dakika, 4-7.5 saatlik vardiyalar için 30 dakika, daha uzun vardiyalar için 1 saat.
• Haftalık dinlenme - haftada en az 24 ardışık saat.
• Fazla mesai - normal saatlik ücretinizin 1.5 katı olarak ödenir. Yılda 270 saat ile sınırlıdır, belirli durumlar hariç.
• Gece çalışması - 20:00 ile 06:00 arasındaki saatler ek korumalara sahiptir.

Yıllık izin & resmi tatiller

• Yıllık izin - 1 yıl hizmetten sonra, en az 14 çalışma günü. 5 yıldan sonra, 20 gün. 15 yıldan sonra, 26 gün.
• Resmi tatiller - Türkiye'de yılda yaklaşık 15 ücretli resmi tatil bulunmaktadır, hem ulusal hem de dini tatilleri (Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı) içermektedir.
• İzin zamanı - işveren, makul bir şekilde zamanlamayı belirler; izin yılı içinde izin vermek zorundadır.
• İzin ödemesi - fesih durumunda kullanılmayan izin nakit olarak ödenir.

Hastalık izni & sağlık

• Hastalık izni - bir sağlık raporuyla hastalık izni alabilirsiniz. SGK, 3. günden itibaren günlük hastalık ödeneği ödemektedir.
• Sağlık kapsamı - tam SGK kapsamı, kamu sağlık hizmetlerine Türk vatandaşları ile aynı şartlarda erişim sağlar. Ücretsiz birincil bakım, sübvanse edilen reçeteler, hastaneye yatış kapsanır.
• İş kazası - SGK iş kazası sigortası ile tamamen karşılanır. Uzun vadeli maluliyet, ölüm yardımları dahildir.

SGK - sosyal güvenlik ve kapsamı

SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu) is Turkey's social security institution. Your registration there (mandatory within 15 days of arrival) gives you:

• Sağlık sigortası - GSS, genel sağlık sigortası.
• Emeklilik katkıları - her çalışılan ay ile birikir.
• İşsizlik sigortası - katkı yapılır; yardımların uygunluk kuralları vardır.
• Mesleki kaza & hastalık sigortası - iş kazaları için tam kapsam.
• Anne-baba izinleri - aile kaydedilmişse geçerlidir.

Emeklilik katkıları birikir. Türkiye'den kalıcı ayrılışta, anlaşma olmayan ülkelerden gelen yabancı işçiler emeklilik katkılarının toplu iade talebinde bulunabilirler (bu, daha sonra Türk emekliliği alma hakkını kaybettirir).

İş sağlığı ve güvenliği

• Kişisel koruyucu ekipman (PPE) - işveren, uygun kişisel koruyucu ekipmanı işçiye ücretsiz olarak sağlamak ve bakımını yapmak zorundadır.
• Eğitim - işe alımda zorunlu güvenlik eğitimi ve sonrasında periyodik olarak.
• Güvensiz işi reddetme hakkı - ciddi ve acil bir tehlike oluşturan işi yapmayı reddedebilirsiniz, bu durum fesih nedeni olamaz.
• Olay raporlama - işverenler, iş kazalarını SGK'ya ve iş müfettişliğine bildirmek zorundadır.
• İş yeri denetimi - iş müfettişleri, önceden haber vermeden ziyaret edebilir. Güvensiz koşulları anonim olarak bildirme hakkınız vardır.

Fesih & kıdem tazminatı

• İhbar süreleri - kıdem esasına göre: 6 aydan az için 2 hafta; 6-18 ay için 4 hafta; 18-36 ay için 6 hafta; 36 aydan fazla için 8 hafta.
• Tazminat ücreti - 1 yıl kesintisiz hizmetten sonra, her hizmet yılı için son brüt maaşınızın 30 günü kadar tazminat alma hakkına sahip olursunuz, yasal bir üst sınır ile sınırlıdır.
• Geçerli neden ile fesih - belirli nedenler (hırsızlık, ciddi kötü davranış) derhal fesih için geçerlidir, bildirim veya tazminat olmaksızın. İyi belgelenmiş olmalıdır.
• Yanlış fesih - işveren geçerli bir neden olmadan fesih yaparsa, tazminat, kullanılmayan izin ödemesi ve bazı durumlarda işe iade talep edebilirsiniz.
• Kendi istifanız - uygun bir bildirim ile istifa edebilirsiniz; neden olmaksızın tazminat yoktur (ödenmemiş maaş, taciz, sözleşme ihlali).

Taciz & ayrımcılığa karşı koruma

• Equal treatment - discrimination on nationality, religion, or ethnicity is prohibited.
• No withholding of passport - your passport is your property. Employers cannot legally take it from you. This is sometimes done informally; it's illegal and you can reclaim it.
• Protection against mobbing - systematic harassment at work is actionable.
• Fair contract enforcement - contract terms cannot be unilaterally changed to your disadvantage.

Haklar ihlal edildiğinde nasıl şikayet edilir

Yükselme sırasına göre:

1. Direct discussion - usually the first step. Many issues are simple misunderstandings.
2. HR or management - escalate internally.
3. Provincial Labour Directorate (Çalışma ve İş Kurumu) - file a complaint. Inspectors will investigate. File form available at the directorate or online via e-Devlet.
4. Turkish Labour Court (İş Mahkemesi) - for disputes requiring legal resolution. Legal aid may be available.
5. SGK complaint line - for social security specific issues (unregistered, contributions not paid).
6. ALO 170 - national labour hotline for general reporting.

Şikayetler Türkçe olarak yapılabilir. Eğer yeterince Türkçe konuşamıyorsanız, konuşan birini getirin veya iş müdürlüğünde bir tercüman talep edin - mevcutlar.

Pakistan'dan konsolosluk desteği

Türkiye'deki Pakistanlı vatandaşlar ulaşabilir:

• Embassy of Pakistan in Ankara - primary diplomatic representation.
• Consulate General of Pakistan in Istanbul - covers Istanbul and Marmara region, where most Pakistani workers live.
• Consulate in Izmir - covers Aegean region.

Mevcut hizmetler:

• Emergency consular assistance (accident, death, detention).
• Passport renewal and NADRA services.
• Labour dispute support, though formal resolution is through Turkish labour system.
• Help during repatriation if contract ends unexpectedly or in emergency.

İlk günden itibaren telefonunuza konsolosluk / büyükelçilik telefon numaralarını kaydedin.